Ana sayfa Siyaset Topal ördekler koşabilir mi?

Topal ördekler koşabilir mi?

206
0

Topal ördek tabiri başkanlığı alan ancak mecliste çoğunluğu sağlayamayan liderler için kullanılan bir söz. Bu sözü Türkiye kamuoyuna sokan Cumhurbaşkanı Erdoğan, belediye meclislerinin önemini vurgularken yeni bir çalışmayla belediye meclis üyelerinin yetkilerinin genişletebileceği imasında bulundu. Erdoğan, “En ufak bir yanlışta karşısına meclis dikilecek” ifadelerini kullandı.

Türkiye genelinde seçmen, 31 Mart seçimlerinde tabiri yerindeyse ters köşe yaptı. Belediyelerde koalisyona yakın bir yapıyı siyasilerin önüne koyarak, “Yapılan güzel şeylerin hatırına birlikte çalışarak belediyelerdeki yolsuzluğu, kadrolaşmayı ve bir yerlere akan paranın vatandaş için akmasını sağlayın” mesajını verdi. Ankara ve İstanbul Büyükşehir belediyelerinin yönetimini CHP’ye ilçe belediyelerinin kontrolü ise AK Parti’ye emanet etti.

7 Haziran seçimlerinden sonra ilk kez olan bu mesaj sanırım koalisyon sürecinde olduğu gibi yine anlaşılamadı. Siyasi partiler, bu yeni düzenin kendileri için nasıl daha verimli veya çıkarlarına daha iyi nasıl hizmet edeceğinin telaşına düştü. İktidarın yaptığı hesapların başında yeni dönemde önemi daha çok artan ‘belediye meclisleri’ geldi. Muhalefet ise yakaladığı bu başarıyı daha şeffaf ama baskın bir ruh haliyle devam ettirme niyetinde. Karşılıklı mücadelenin ortasında ise iktidarın en büyük kozu olan belediye meclisleri yatıyor.

İSTANBUL VE ANKARA’DA CUMHUR İTTİFAKI ÇOĞUNLUKTA

AK Parti, 15 büyükşehir ve 24 il düzeyinde belediye başkanlığını kazandı. 18 büyükşehir ve 41 ilin belediye meclisinde de çoğunluğu elinde tuttu. CHP ise, 11 büyükşehir ve 10 ilde belediye başkanlığını kazanmasına rağmen, kazandığı bu yerlerden 2 büyükşehir ve 7 ilde mecliste azınlıkta.

Ankara’da Büyükşehir Belediye Meclisi’nde Cumhur İttifakı 107, Millet İttifakı sadece 40 sandalyeyi elinde bulunduruyor. İstanbul’da da benzer bir durum var. İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nde Cumhur İttifakı 180 (4’ü MHP), Millet İttifakı ise 132 (4’i İYİ Parti) sandalyeye sahip.

Dolayısıyla Cumhur İttifakı her iki ilde de çoğunlukta. Dolayısıyla karşımızdaki bu tablo, yeni dönemde belediye meclislerini kamuoyunun gündeminde tutacak. Meclislerin yetki ve görev alanları da çokça tartışılacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, gazetecilere Ekrem İmamoğlu’nu tanımlamak için yaptığı ‘Topal ördek’ benzetmesi dikkat çekmişti. ABD’de başkanlığı kazanan ama mecliste çoğunluğu sağlayamayan liderler için kullanılan ‘Topal ördek’ benzetmesi Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da yol haritasını gösterir cinsten. Bu açıklamanın devamında kaydettiği, “En ufak bir yanlışta karşısına meclis dikilecek” sözü ise konuyu açıklar cinsten.


GERÇEKTE KİM KAZANDI?

İşin aslı belediye meclislerinde yapılması planlanan düzenlemeler ile daha anlaşılır kılındı. İddialara göre AK Parti yönetimi belediye meclis üyelerinin yetkilerini arttırma yolunda bir çalışma yürütüyor.

“YETKİLERİMİ VERMEM”

Öte yandan 31 Mart seçimlerinin ardından İstanbul ve Ankara Belediyeleri’nde meclis üyeleri yaptığı açıklamalar ve meclis toplantılarındaki konuşmalarıyla mecliste baskı kurmaya çalışır bir görüntü sergilediler. İstanbul’daki AK Parti Meclis Üyeleri’nin belediyeyi ilgilendiren konularda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı gündeme getirmeleri ve katılımın daha önceki dönemlere nispeten fazla olması, Ankara’da ise belediyeye ait şirketlerin yönetiminin belediye meclisine verilmesi gibi öneriler daha önceki dönemlerde veya AK Parti’nin aldığı illerde karşılaşılmayan görüntülerdendi. Özellikle Ankara Belediyesi’ne ait şirketlerin yönetiminin AK Parti’nin önerisiyle belediye meclisine verilmesi teklifi Ankara Belediye Başkanı Mansur Yavaş’ın tepkisine neden oldu. Teklifi belediye meclisinin gündemine getirmeyen Ankara Belediye Başkanı Mansur Yavaş, “25 yıldır Belediye Başkanınca kullanılan yetkiyi şimdi Belediye Meclisi’ne almak istediler reddettim. Ankaralının şahsıma verdiği yetkiyi hakkıyla kullanmaya devam edeceğim” ifadelerini kullandı.

GÖREVİ KÖTÜYE KULLANMA VURGUSU

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’ın belediye meclis toplantısındaki tavrını eleştiren Özhaseki, şöyle konuştu:

“Meclis üyeleri bir önerge veriyorlar. O önergede şirketlerin yönetim ve denetimlerinin meclis kontrolünde olmasını ve bütün partilerin buraya müdahil olmasını istiyorlar. Ancak bir anda yangından mal kaçırır gibi, ‘oylamadan kapattım’ diyor ve oylatmıyor. Bir başkanın böyle bir yetkisi yok. Yani meclis üyelerinin 3’te 2’den fazlası size yetki veriyorlar. Siz meclis üyelerinin oyuna bile sunmuyorsunuz. Kendiniz, ‘ben bu önergeyi dikkate almıyorum, kapatıp gidiyorum’ diyorsunuz. Bunlar da ileride çok tartışılır. Bu görevi kötüye kullanma suçuna girer. O yüzden ileriki süreçte inşallah böyle hatalar yapmazlar. Meclis denetim mekanizmasını yapar. İsteseniz de istemeseniz de yapar. Vatandaş meclis üyelerini başkana yağcılık yapsın diye mi seçiyor? Hayır. Orada gelenlerin hepsi seçilmiştir. Oradaki insanların hepsinin denetim yetkisi var.”




İLK SINAVI BÜYÜKERŞEN VERDİ

1999 yılından beri Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı olan Yılmaz Büyükerşen 2014-2019 arasında AK Parti çoğunluğundaki bir meclis ile çalıştı. 31 Mart’ta ise Büyükerşen oylarını artırarak, yeniden Büyükşehir Belediye Başkanı seçildi ve bu kez meclis üyeleri de CHP çoğunluğuna geçti. Büyükerşen o yıllar için “Hiç kolay olmadı” ifadesini kullanıyor. Beş yıl boyunca AK Partili meclis üyelerinin neredeyse bütün projelerine karşı çıktığını belirten Büyükerşen durumu şöyle aktarıyor:

“Ya gerekçesiz olarak ret oyu kullanıyorlardı ya da yine çoğunlukta oldukları komisyonlarda konuları aylarca ve yıllarca karara bağlamadan bekletiyorlardı. Bana iş yaptırmazlarsa bir dahaki seçimlerde halkın beni seçmeyip, kendilerine oy vereceğini düşünüyorlardı.”

Büyükerşen bu sorunu iki yöntemle aştığını anlatıyor. Bunlar projelere yönelik engellemelerle ilgili olarak halkı sürekli bilgilendirmesi ve meclis kararlarını idari yargıya taşımak. Açtığı davalar zaman alsa da mahkemelerin büyük çoğunlukla meclis kararlarını bozduğunu söyleyen Büyükerşen, “Sonuçta meclis engelini ortadan kaldırıyordum ama bu süreçte projelerin maliyetlerinin artması ve halkın hizmetten yararlanmasının gecikmesinden kurtulamıyorduk” diyor.



YETKİ BELEDİYE MECLİSİNE VERİLDİ

5393 sayılı Belediyeler Kanunu’nun 37. maddesinde belirtilen, “Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir” hükmüne göre, belediye şirketlerinde atamaları, seçilmiş belediye başkanları yaparken, Ticaret Bakanlığı’nın 20 Mayıs 2019’da yayımladığı genelge ile bu yetki belediye meclislerine verildi. Ticaret Bakanlığı’na bağlı İç Ticaret Genel Müdürlüğü, 31 Mart yerel seçimlerinden 24 gün sonra 24 Nisan 2019 tarihinde “Bakanlığımıza yazılı ve sözlü olarak yapılan başvurulardan; belediyenin aynı zamanda tüzel kişi yönetim kurulu üyesi veya müdürü olduğu belediye iştiraki şirketlerde, yönetim kurulu veya müdürler kurulunda belediye tüzel kişiliğini temsil etmek üzere yetkilendirilen gerçek kişilerin değiştirilmesine yönelik tescil taleplerinde ve yine pay sahibi belediyeyi temsilen şirketlerin genel kuruluna katılacak temsilcilerin belirlenmesinde, belediyedeki hangi organın (belediye başkanı, belediye encümeni, belediye meclisi) kararının aranması gerektiği hususunda tereddüte düşüldüğü anlaşılmıştır” diyerek Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nden görüş istedi.

Bakanlık, kendisine bu konuda kimlerin sözlü ve yazılı başvuruda bulunduğuna ilişkin bir bilgi vermedi.

Bu başvuru üzerine de hemen kolları sıvayan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü de 20 Mayıs tarihinde gönderdiği cevabi yazısında, belediye şirketlerinin yapısı ve belediye meclislerinin görevlerine ilişkin uzun bir hukuki mütalaanın ardından belediye şirketlerinde atama yetkisinin belediye meclisinde olduğuna dair görüş bildirdi.

KARAR TİCARET MAHKEMESİNDEN DÖNDÜ

Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Müdürlüğü, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan gelen “Belediye şirketlerine yönetici atama yetkisi belediye meclisindedir” şeklindeki mütalaayı tüm ticaret sicili müdürlüklerine gönderdi. Öte yandan Mansur Yavaş karara itiraz etti. Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi, genelgeyi iptal etti. Karara itiraz edildi. İstinaf Mahkemesi’nin vereceği karar, Türkiye genelindeki tüm belediye başkanlarına da emsal olacak.







BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here